Je kent ze vast wel … die gesprekken met mensen die maar eindeloos doorpraten. Ze gebruiken lange zinnen, maken hun verhaal niet af, leggen niks uit en gaan snel over naar het volgende onderwerp. Ze gooien het ene moeilijke woord na het andere uit hun mond en redeneren nogal ingewikkeld. Tegen de tijd dat diegene klaar is, ben je vergeten waar het over ging.
Zo werkt het ook met teksten. Als je schrijft zonder na te denken over de toegankelijkheid ervan, haken lezers af. Toegankelijk schrijven betekent niet dat je eenvoudiger denkt, maar dat je je boodschap zo verwoordt dat iedereen het begrijpt. En dat is een vaardigheid die je kunt leren.
Waarom toegankelijker schrijven?
Toegankelijk schrijven is belangrijk voor de leesbaarheid, maar dat is niet de enige reden waarom je toegankelijk wilt (leren) schrijven.
Toegankelijke teksten zorgen ervoor dat je goed communiceert. Mensen begrijpen je (en haken dus niet af, zoals in het geschetste gesprek, omdat je niet te volgen bent).
Tegenwoordig worden we dagelijks overspoeld met informatie. Daarom is het nog belangrijker dat jij met jouw toegankelijke tekst de lezer blijft boeien. En jouw lezer blijft gegarandeerd lezen als je de ingewikkelde zinnen en onduidelijke termen vermijdt.
Met toegankelijke teksten zorg je er bovendien voor dat iedereen het op dezelfde manier begrijpt. Dit voorkomt misverstanden!
Dus toegankelijk schrijven is simpel schrijven?
Eh … Nee, misschien is de boodschap (nog) niet duidelijk overgekomen. Oeps!
Toegankelijk schrijven betekent niet dat je je boodschap vereenvoudigt of het niveau van je tekst verlaagt. Het gaat er juist om dat je 'dat wat complex' is op een begrijpelijke manier overbrengt. Dat wat complex is, is voor jou vaak heel duidelijk. Jij weet er alles van, maar weet je lezer dat ook? Welke vragen kan je lezer hebben? Beantwoord die!
Bij toegankelijk schrijven draait het om duidelijkheid, een logische structuur en opbouw van je tekst en het gebruik van de juiste woorden. Daarmee is je tekst voor iedereen makkelijk te volgen en gaat de inhoud niet verloren.
Het is dus niet zo dat je heel simpel hoeft te denken als je toegankelijk aan het schrijven bent. Je hoeft zeker niet in Jip-en-Janneketaal te schrijven, want je moet je lezer wel serieus blijven nemen en niet net doen alsof je praat tegen een kind.
Met toegankelijk schrijven zorg je voor de juiste balans: je behoudt de diepgang van je boodschap, maar zorgt ervoor dat deze toegankelijk is voor een breed publiek. Het doel is dat mensen niet afhaken door de ingewikkeldheid van je woorden, maar dat ze juist geïnteresseerd blijven en je boodschap goed begrijpen.
Tips voor toegankelijk schrijven!
Leuk al die uitleg over toegankelijk schrijven, maar Schrijfdokters snapt dat je ongeduldig wordt. Je wilt natuurlijk tips krijgen over hoe je dit nu aanpakt. Een goede lezer heeft natuurlijk al de nodige tips oppikt, maar voor de juiste structuur en uitleg vertellen we je graag meer:
Gebruik eenvoudige taal
Vermijd jargon en complexe woorden. Kies voor woorden die iedereen begrijpt. Twijfel je? Vraag aan meerdere mensen – van je buurvrouw tot je collega – of ze snappen wat je schrijft.
Houd je zinnen kort en krachtig
Lange zinnen kunnen verwarrend zijn. Beperk je ook tot één onderwerp per zin.
Zorg voor een duidelijke structuur
Maak gebruik van alinea's, tussenkopjes en opsommingen om je tekst overzichtelijk te maken. Zorg ook dat de alinea's logisch op elkaar aansluiten.
Gebruik actieve zinnen
Actieve zinnen zijn directer en makkelijker te begrijpen dan passieve zinnen. Huh? Actieve en passieve zinnen? Klein voorbeeld voor de toegankelijkheid van deze tip:
- Passief: De tips in dit blog zullen door mij worden gebruikt om mijn teksten toegankelijker te maken.
- Actief: Ik ga de tips gebruiken om mijn teksten toegankelijker te maken. En eigenlijk nog beter als we ook aan de andere tips denken: Ik ga deze tips gebruiken zodat iedereen mijn teksten begrijpt.
Wees consistent
Zorg dat je door je hele tekst heen dezelfde woorden en termen gebruikt. We zeggen het ook hier nog een keer: laat alles ook logisch op elkaar aansluiten (toegankelijkheid zit ook in herhalen wat belangrijk is).
Kunnen deze tips voor toegankelijk schrijven nog duidelijker?
Jazeker! Een toegankelijke tekst bestaat vaak uit voorbeelden, dus ook dit blog.
Hier een voorbeeldzin uit een nogal ingewikkeld intranetbericht (ja, een bestaande tekst zonder namen te noemen):
De implementatie van het nieuwe beleid zal voor ons gaan resulteren in een significante verbetering van onze operationele efficiëntie.
Dat kan toegankelijker! Bij Schrijfdokters is dit - naast 'Alle teksten beter' - onze slogan!
Toegankelijke versie:
De nieuwe aanpak zorgt ervoor dat we ons werk nog makkelijker kunnen doen.
Deze zin is eenvoudig, actief en makkelijk te begrijpen, toch?
Nu we toch zo lekker bezig zijn, we doen er nog eentje … dit keer een tekst uit een gemeentelijke brief (ja, ook een echte tenenkrommende zin die gewoon wordt verstuurd per brief):
Ingewikkelde versie (dit herken je vaak aan de ongemakkelijkheid die je ervaart bij het lezen):
Bij de uitvoering van het project omtrent de vervanging van de riolering in uw straat zal rekening worden gehouden met de vooraf bepaalde richtlijnen. Deze zijn vastgesteld door de bevoegde autoriteiten, zodat er conform de geldende wet- en regelgeving kan worden gehandeld.
Toegankelijke versie:
Bij het vervangen van de riolering in uw straat volgen we de wettelijke regels. Dit zorgt ervoor dat het werk veilig en op de juiste manier wordt uitgevoerd.
Kijk, hier hebben we direct even uitgelegd waarom de gemeente dit doet. Op die manier krijgt de bewoner ook meteen meer begrip. Dat hoort ook bij toegankelijkheid: uitleggen en antwoord geven op alle vragen die de lezer kan hebben.
Overigens kan dat in de brief van deze gemeente echt nog veel beter. Want het tekstje dat wij nu toegankelijker hebben gemaakt, roept nog steeds vragen op. Wat is veilig? Wat is de juiste manier? Wat betekent dit voor mij als bewoner? Een echt toegankelijke tekst beantwoordt alle vragen die je als lezer hebt.
Wil je toegankelijker leren schrijven?
Schrijfdokters komt voor mei 2025 met een e-book over B1-schrijven, daarmee leer je meer over het taalniveau dat het merendeel van de Nederlanders begrijpt. Je gaat ook oefenen met het toepassen daarvan. Het e-book is nu extra voordelig aan te schaffen.
Wil je liever een schrijftraining volgen, samen met je collega’s? Dat kan ook! Neem gerust contact met ons op. We bespreken dan wat je wil leren en welke schrijftraining daar het beste bij past. Elke schrijftraining passen we aan op de organisatie waar je werkt, zodat je direct de stof in de praktijk kunt toepassen.
