'Toegankelijk schrijven'. 'Duidelijk communiceren'. 'Schrijven op B1-niveau'. Het zijn zoekwoordcombinaties die vaak in Google opduiken. Of mensen stellen er vragen over aan AI-bots.
Fijn mensen willen zelf leren toegankelijk te schrijven
Als Schrijfdokters zijn we daar blij mee. Het laat zien dat veel mensen zelf willen leren hoe ze duidelijk kunnen communiceren. Dat is goed nieuws. Want echt toegankelijk schrijven kun je niet aan AI overlaten. Ja, AI kan je helpen. Maar alleen als jij zelf weet waar je op moet letten. Laten we in dit blog eens kijken naar een paar veelgestelde vragen over toegankelijk schrijven. Ook gaan we op avontuur in gemeenteland: eens kijken welke teksten beter kunnen.
Waarom is het belangrijk om toegankelijk te kunnen schrijven?
Omdat je wilt dat mensen je snappen. Dat ze begrijpen wat je van hen vraagt. Toch gaat dat vaak mis. Veel teksten zijn te ingewikkeld of te vaag. En eerlijk gezegd: sinds AI populair is, lijkt het soms nog lastiger geworden. AI maakt teksten vaak omslachtig of te moeilijk.
Voor wie moet je eigenlijk toegankelijk schrijven?
Eigenlijk voor iedereen. Niemand wil een wollige tekst lezen, toch? Natuurlijk zijn er mensen die moeite hebben met lezen. Voor hen is het extra belangrijk.
Hoeveel mensen hebben echt voordeel bij B1-teksten?
Meer dan je denkt. Ongeveer de helft van de mensen in Nederland begrijpt teksten die op B1-niveau zijn geschreven goed. De helft! Dat is dus geen kleine groep. Het gaat om miljoenen mensen. En ook de mensen die moeilijkere teksten aankunnen, vinden een heldere tekst vaak fijner lezen.
Kan AI helpen bij toegankelijk schrijven?
Ja, dat kan. Maar alleen als je zelf weet wat toegankelijk schrijven is. AI kan je tekst netter maken of makkelijker structureren. Maar je moet er altijd zelf nog even doorheen gaan. Want AI houdt soms van lange zinnen en moeilijke woorden. Dus: gebruiken kan, maar blijf kritisch en dus zelf nadenken. Dat is trouwens ook beter voor je brein, aldus Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie.
Wordt een tekst niet te kinderachtig als je op B1-niveau schrijft?
Nee, dat is echt een misverstand. Toegankelijk schrijven is niet hetzelfde als schrijven voor kinderen. Het betekent gewoon dat je helder en concreet bent. Je komt juist professioneel en betrouwbaar over als je duidelijk bent.
Is het belangrijk om als gemeenteambtenaar toegankelijk te leren schrijven?
Ja, juist voor gemeenteambtenaren is dat heel belangrijk. Jij schrijft namelijk niet voor jezelf, maar voor inwoners. Die moeten snappen wat je bedoelt en wat je van hen verwacht. Als je tekst te ingewikkeld is, haakt iemand af of maakt misschien zelfs een verkeerde keuze. Dat kan grote gevolgen hebben. Denk aan iemand die een brief over de bijzondere bijstand niet begrijpt en de aanvraag daarom niet doet. Of iemand die een formulier verkeerd invult omdat de uitleg te vaag was. In beide gevallen mist diegene iets waar hij recht op heeft. Toegankelijk schrijven is wat Schrijfdokters betreft een belangrijk onderdeel van je werk.
Heeft Schrijfdokters voorbeelden van teksten die niet toegankelijk zijn?
Helaas wel. Hiervoor hoeven we alleen maar een gemiddelde gemeentelijke website te openen, of te kijken naar brieven van de bank, woningcorporatie of welzijnsinstelling. We zien en snappen dat de ‘tekstschrijvers’ echt hun best hebben gedaan. Alleen in veel gevallen zijn ze niet op de stoel van de lezer/inwoner/klant/huurder gaan zitten, maar alleen op die van zichzelf.
Kleine test: hoe toegankelijk zijn gemeentelijke websites?
We nemen eens de proef op de som en bezoeken een aantal gemeenten. Gewoon willekeurig. We beginnen onze reis in de gemeente Westervoort. Laten we daar eens kijken waar we terecht kunnen met ons afval.
Sinds 1 januari 2025 verzorgt Circulus de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval in Westervoort. Op de website en in de app van Circulus vindt u alle informatie over afvalinzameling. Voor vragen of klachten over de inzameling neem contact op met Circulus. Voor informatie over belastingtarieven, aanslagen en kwijtschelding neemt u contact op met de gemeente.
Wat merken we hier op?
- Er staan lange zinnen met veel informatie achter elkaar.
- Er wordt met termen gegooid als inzameling en verwerking van huishoudelijk afval of kwijtschelding, zonder uitleg.
- De tekst klinkt afstandelijk en is niet geschreven voor gewone inwoners.
- En dat het sinds 1 januari Circulus is, doet er niet toe. Zeker niet als we al zeven maanden verder zijn.
Wat is een toegankelijke manier van schrijven?
In uw gemeente haalt Circulus het afval op.
- Wilt u weten wanneer uw afval wordt opgehaald? Kijk dan op de website of in de app van Circulus.
- Heeft u een vraag of klacht over het ophalen van afval? Bel of mail dan met Circulus.
- Heeft u vragen over afvalbelasting, aanslagen of kwijtschelding? Neem dan contact op met de gemeente.
Natuurlijk, dit is het ook nog niet. Want het kan veel toegankelijker. Waar download ik de app? Wat zijn de contactgegevens van Circulus? En hoe bereik ik de gemeente? Als je toegankelijk schrijft, dan beantwoord je alle vragen die ik als inwoner heb.
Welke gemeente kan nog meer toegankelijk schrijven?
We hebben de smaak te pakken! Op naar de volgende gemeente. Eens kijken … Gemeente Bunschoten. Via de navigatie komen we bij het onderdeel ‘Snippergroen’.
Heeft u belangstelling om een stukje snippergroen te kopen? Dan kunt u een aanvraag bij de gemeente indienen via het aanvraagformulier. De aanvraag wordt getoetst aan de uitgangspunten van het Snippergroenbeleid.
Naar aanleiding van uw verzoek onderzoeken wij of de betreffende strook grond in aanmerking komt voor verkoop. Bij dit onderzoek wordt onder andere gekeken naar de groenstructuur, (verkeers)veiligheid, ligging, mogelijke toekomstige ontwikkelingen en kabels en leidingen.
Nou, we hopen dat het jullie is gelukt om tot het eind te komen van deze tekst. Wij hebben al geen zin meer in dat snippergroen. Als we het zo lezen maakt de gemeente Bunschoten het ons alleen maar tegen. Dat kan dus anders.
Wilt u een stukje snippergroen kopen? Snippergroen zijn kleine stukken gemeentelijk groen, zoals grasveldjes of stroken tussen stoepen en wegen. Leuk om zelf een bloemetje te planten of een tuintje van te maken! Vul dit aanvraagformulier in. Wij bekijken daarna of het stuk grond aan u kan worden verkocht. Daarbij letten we onder meer op of:
- uw plannen passen in de omgeving;
- het veilig is voor verkeer;
- er geen kabels of leidingen in de grond liggen;
- er voor dit stukje geen andere plannen zijn.
Past alles binnen onze regels en afspraken? Dan kunt u aan de slag met uw eigen stukje groen!
Waarom is dit beter?
- Korte zinnen en opsomming maken het duidelijk.
- We weten nu wat snippergroen is.
- De lezer voelt zich welkom en uitgenodigd om actie te ondernemen. De bestaande tekst was een nogal formele mededeling die bij ons de reactie opriep van ‘nou, laat maar’.
Op naar de volgende gemeente die toegankelijker kan schrijven!
Schrijfdokters heeft de smaak te pakken. We doen er nog een! Gemeente Zandvoort. Laten we hier eens een parkeervergunning aanvragen voor bij ons strandhuisje. De tekst begint zo:
U kunt een strandhuisjesvergunning aanvragen als u een strandhuisje hebt langs de Boulevard Barnaart en lid bent van 1 van de kampeerverenigingen. Met deze vergunning parkeert u aan de westkant van de Boulevard Barnaart, vanaf de Jacob van Heemskerckstraat tot Bloemendaal. U vraagt de vergunning aan via ParkeerService.
Dat kan beter:
Heeft u een strandhuisje langs de Boulevard Barnaart en bent u lid van een kampeervereniging? Dan kunt u een vergunning aanvragen om makkelijk te parkeren vlakbij uw huisje. Zo begint uw dag op het strand ontspannen! Hieronder leest u hoe het werkt en waar u met de vergunning kunt parkeren.
Wil je zelf beter leren toegankelijk schrijven?
We hopen dat deze voorbeelden laten zien hoe groot het verschil is tussen een formele, ingewikkelde tekst en een toegankelijke, duidelijke tekst. Korte zinnen, uitleg van moeilijke woorden, opsommingen en een uitnodigende toon zorgen ervoor dat mensen echt begrijpen wat je bedoelt. Wil je zelf beter leren toegankelijk schrijven? Schrijfdokters helpt je graag!
- Download ons e-book ‘Begrijpelijk communiceren - Schrijven op B1-niveau’.
- Of volg een schrijftraining over toegankelijk schrijven bij Schrijfdokters. Daarmee ga je samen met je collega’s op een leuke, actieve en inspirerende manier aan de slag met duidelijk schrijven. En ja, natuurlijk leer je ook hoe AI je hierbij kan helpen.
