AI zorgt niet voor een kloof tussen collega's. Het verschil zit in hoe we denken, schrijven en beoordelen.
In het radioprogramma Spraakmakers op NPO Radio 1 ging het onlangs over de vraag of AI een kloof op de werkvloer veroorzaakt. De conclusie: collega's die AI slim inzetten, werken steeds sneller. Wie achterblijft, loopt het risico steeds verder achterop te raken.
Wij kijken daar nét iets anders naar. AI vergroot de verschillen op de werkvloer zeker, maar de oorzaak ligt niet bij de technologie zelf. De oorzaak zit in ons vermogen om helder te denken, zorgvuldig te schrijven en kritisch te beoordelen. Juist die vaardigheden bepalen of AI een handige assistent wordt of een enorme bron van frustratie.
Bang voor AI? Dat is heel menselijk
Laten we eerlijk zijn: ook wij hebben even moeten slikken toen ChatGPT zijn intrede deed. We dachten echt wel eens: Als iedereen straks met één druk op de knop een tekst kan schrijven, wat betekent dat dan voor ons werk? Die gedachte bleek gelukkig maar van korte duur.
Hoe meer wij zelf met AI gingen werken, hoe duidelijker het werd waar onze meerwaarde juist zit. Natuurlijk zijn we onder de indruk van wat AI allemaal kan. Maar alleen als je weet wat je wilt bereiken, de juiste vragen stelt, de uitkomst kritisch beoordeelt en de tekst waar nodig herschrijft.
Voor dit blog hebben we AI dan ook niet nodig. Niet omdat AI het niet zou kunnen, maar omdat we precies weten wat we willen vertellen, hoe we onze argumenten willen opbouwen en welke toon bij Schrijfdokters past. In zo'n geval schrijven wij sneller zelf. Bovendien houden we tijdens het schrijven veel meer grip op onze argumentatie, onze toon en onze boodschap.
Dat veel mensen zich zorgen maken over AI is overigens heel begrijpelijk. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van de werknemers vreest dat kunstmatige intelligentie invloed krijgt op het eigen werk en misschien zelfs banen gaat vervangen. Tegelijkertijd zijn veel organisaties nog zoekende naar de manier waarop AI verantwoord kan worden ingezet.
Dat hebben we natuurlijk eerder meegemaakt. De komst van de computer, internet, e-mail en later de smartphone zorgde destijds voor precies dezelfde discussies. Ook toen waren er mensen die nieuwsgierig waren en meteen begonnen met experimenteren, terwijl anderen liever eerst afwachtten. "Altijd bereikbaar? Dat wil ik helemaal niet." Inmiddels kunnen we ons bijna niet meer voorstellen dat we ooit zonder smartphone werkten.
Het verschil is alleen dat de ontwikkelingen elkaar nu veel sneller opvolgen. Daardoor krijgt de ene medewerker alle ruimte om te experimenteren, terwijl de ander nauwelijks weet waar te beginnen. Dat kan leiden tot onzekerheid, maar ook tot verschillen in tempo, kwaliteit en zelfvertrouwen.
Een goede prompt is een goede schrijfopdracht
Wat ons opvalt, is dat de discussie bijna altijd over AI gaat. Welke tool gebruik je? Welke prompts werken goed? Welke versie is de slimste? Volgens ons zouden we het veel vaker moeten hebben over de mens achter het toetsenbord. Want uiteindelijk bepaalt AI niet of een tekst goed is. Dat doet degene die de opdracht formuleert, de juiste informatie aanlevert, beoordeelt of de inhoud klopt en besluit of de tekst past bij de lezer én bij de organisatie.
Eigenlijk is een goede prompt niets anders dan een goede schrijfopdracht.
Dat is dat ook helemaal niet zo verrassend. Al jarenlang leren wij mensen om eerst na te denken voordat ze gaan schrijven. Wie is je lezer? Wat wil je bereiken? Welke informatie heeft iemand nodig? Welke toon past bij je boodschap? Dat zijn precies dezelfde vragen die je jezelf stelt voordat je een goede prompt schrijft.
Wie weet wat hij wil bereiken, zijn gedachten kan ordenen en helder kan formuleren, haalt veel meer uit AI dan iemand die dat niet kan. En wie een tekst kritisch kan lezen, ziet ook wanneer AI een verkeerde afslag neemt of met een overtuigend klinkend, maar onjuist antwoord komt.
Schrijven is meer dan tekst produceren
Misschien is dat wel de grootste verrassing van AI. Jarenlang moesten we uitleggen waarom goed schrijven belangrijk is. Nu laat AI dat iedere dag opnieuw zien. Wie duidelijk schrijft, denkt vaak ook helderder. Wie een boodschap goed kan opbouwen, schrijft automatisch betere prompts. En wie gewend is teksten kritisch te beoordelen, neemt AI-antwoorden niet klakkeloos over. AI vervangt die vaardigheden niet. Het vergroot juist het belang ervan.
Dat zie je misschien wel het duidelijkst bij e-mail. Er zijn inmiddels AI-toepassingen die niet alleen een bericht voor je schrijven, maar ook antwoorden voorstellen of zelfs je mailbox kunnen beheren. Dat klinkt handig, snel en lekker makkelijk. Maar hoe goed weet je dan zelf nog wat er speelt? Welke vragen stellen klanten? Welke afspraken zijn gemaakt? Welke gevoeligheden spelen er in een project? Jij kent de geschiedenis van de relatie, voelt de nuances en weet waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Die context laat zich niet altijd vangen in een prompt.
Schrijven is daarom meer dan woorden op papier zetten. Juist tijdens het schrijven orden je je gedachten, ontdek je verbanden en maak je keuzes. Wie dat proces volledig uit handen geeft, wint misschien tijd, maar verliest ook iets. Communicatie is geen administratieve handeling. Het is de manier waarop je samenwerkt, relaties onderhoudt en kennis opbouwt.
Vlak vooral je eigen kennis niet uit.
Hoe meer je AI laat doen, hoe minder je controleert, hoe meer je antwoorden klakkeloos overneemt en hoe minder je je eigen brein gebruikt. Je zou AI bijna 'Afnemende Intelligentie' kunnen noemen. Misschien klinkt dat scherp, maar Erik Scherder, hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, waarschuwt al jaren dat ons brein moet worden uitgedaagd. Tijdens een interview met Schrijfdokters zei Scherder: "Goede schrijvers blijven oefenen. Dat is niet alleen goed voor je teksten, maar ook voor je brein."
Denken, schrijven en redeneren kosten misschien wat meer tijd, maar juist daardoor bouw je kennis op, leg je verbanden en ontwikkel je je vakmanschap. En precies die kennis en dat vakmanschap zorgen er vervolgens weer voor dat je AI slimmer, kritischer en effectiever inzet.
AI maakt schrijfvaardigheid zichtbaarder
Misschien is dat wel de belangrijkste les die AI ons leert. Niet dat schrijven minder belangrijk wordt, maar juist dat de basis belangrijker is dan ooit. Organisaties vragen ons steeds vaker hoe zij hun medewerkers kunnen voorbereiden op werken met AI. Dat is een begrijpelijke vraag. Maar een andere vraag is misschien nog interessanter: kunnen jouw medewerkers helder formuleren, kritisch lezen, logisch redeneren en beoordelen of een tekst werkelijk de boodschap overbrengt die zij willen overbrengen?
Want wie die basis beheerst, leert AI verrassend snel gebruiken en haalt er ook veel meer uit. Wie die basis mist, blijft worstelen, hoe slim de technologie ook wordt. Wij vinden dat de echte conclusie van het gesprek in Spraakmakers. AI veroorzaakt de kloof niet. AI maakt zichtbaar waar die kloof al zat.
Je investeert daarom niet in schrijfvaardigheid uit nostalgie, maar omdat het een van de belangrijkste vaardigheden is, en dat blijft het ook in de toekomst. Wie helder kan denken, schrijven en beoordelen, haalt meer uit AI en blijft vooral zelf de regie houden over zijn eigen manier van communiceren en kennisontwikkeling die daarvoor nodig is.
Benieuwd hoe jouw organisatie medewerkers AI-vaardiger kan maken?
Bij Schrijfdokters geloven we dat de basis het verschil maakt. Wie helder kan denken, logisch kan redeneren, kritisch kan lezen en doelgericht kan schrijven, haalt veel meer uit AI. Met onze schrijftrainingen (zoals de training 'Goed schrijven in het AI-tijdperk) versterken we precies die vaardigheden.
We denken graag vrijblijvend met je mee over een aanpak die past bij jullie praktijk. Want uiteindelijk draait het niet om kunstmatige intelligentie, maar om menselijke intelligentie. Wil je meer weten? Je kunt ons bereiken op 06 - 24 61 12 24 of stuur een mail naar info@schrijfdokters.nl.
