Laatst bijgewerkt: augustus 2026. Leestijd: 5 minuten.
Kunstmatige intelligentie geeft razendsnel antwoord op vrijwel iedere vraag. Maar waar haalt AI die informatie eigenlijk vandaan? En hoe weet je of een antwoord klopt? In dit artikel lees je hoe AI met bronnen omgaat, waarom het controleren van bronnen belangrijk blijft en hoe je AI verantwoord gebruikt bij het schrijven.
Hoe gebruik je AI verstandig?
Onherkenbare teksten schrijven met AI. Het is ons best gelezen kennisartikel uit onze Medicijnkast. Er zijn dus nog al wat mensen die niet willen dat anderen zien dat ze AI gebruiken. We weten natuurlijk niet precies wat de achterliggende reden is. Misschien vinden ze het spannend. Misschien zijn ze bang dat hun tekst minder serieus wordt genomen. Misschien willen ze gewoon niet dat hun werkgever denkt dat ze de makkelijke weg hebben gekozen.
Eerlijk gezegd vinden wij dat ook niet zo interessant. De wereld verandert nu eenmaal. Schrijven verandert mee. Daar hoef je je wat ons betreft niet voor te schamen. Wel vinden we dat je AI verstandig moet gebruiken. En daar gaat dit artikel over.
Hoe verandert de komst van AI het schrijversvak?
Schrijfdokter Sandra begon haar loopbaan als journalist bij het Algemeen Dagblad en de Haagsche Courant. Dat klinkt misschien alsof we het over een heel ver verleden hebben, maar ze is pas 51 jaar (in 2026). Toch zag de wereld er toen heel anders uit. Wilde je achtergrondinformatie voor een artikel, dan liep je niet naar Google, maar naar de documentatieafdeling. Daar vertelde je waar je artikel over ging. Een paar dagen later – ja, een paar dagen later – lag er een mapje op je bureau met krantenknipsels, kopieën en microfiches. Zoek dat laatste gerust even op. Grote kans dat je ze alleen nog in de Koninklijke Bibliotheek tegenkomt.
Ook foto’s ontstonden op een heel andere manier. Die werden ontwikkeld in de donkere kamer van de redactie. Even een foto uploaden, een filtertje eroverheen en publiceren? Dat bestond nog niet. En als je wilde weten hoe een bepaalde sekte jarenlang in Den Haag had kunnen bestaan, dan moest je daar echt naar op zoek. Dat kostte tijd.
Met de komst van internet veranderde dat. Opeens lag de wereld letterlijk binnen handbereik. Informatie was niet langer iets waar je dagen op hoefde te wachten. Je zocht, klikte en vond. Foto’s verschenen direct op je scherm en met Photoshop waren ze binnen een paar minuten klaar voor publicatie. Voor journalisten, tekstschrijvers en eigenlijk iedereen die met informatie werkte, was dat een enorme verandering.
Waarom moet je alert blijven op de output van AI?
Nu maken we opnieuw zo’n verandering mee. Kunstmatige intelligentie gaat namelijk nog een stap verder. Je stelt een vraag en een paar seconden later staat er een compleet antwoord op je scherm. Dat voelt soms bijna als magie. Maar er is één belangrijk verschil met vroeger. Toen zocht je zelf naar informatie en bepaalde je zelf welke bronnen je vertrouwde. Nu doet AI dat eerste werk voor je. En precies daar moet je alert blijven.
AI haalt zijn kennis uit een enorme hoeveelheid bronnen. Iedereen die wereldwijd iets online plaatst, is in theorie een bron. Daar zitten betrouwbare wetenschappelijke publicaties tussen, maar ook blogs, commerciële websites en teksten van hobbyisten, influencers en zelfbenoemde experts. Die kunnen allemaal als bron dienen, hoewel de kwaliteit daarvan nogal uiteenloopt. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je blijft doen wat professionele tekstschrijvers altijd al deden: kritisch lezen, doorvragen en controleren of de informatie klopt. Want uiteindelijk is AI geen journalist, geen onderzoeker en ook geen tekstschrijver. Dat ben jij.
Waarom is niet alles wat AI schrijft vanzelf waar?
Dat betekent niet dat AI voortdurend onzin verkoopt. Zeker niet, vaak geeft AI verrassend goede antwoorden en helpt het je sneller op weg dan welke zoekmachine ook. Maar juist omdat het antwoord zo overtuigend klinkt, zijn we geneigd om het direct te geloven. Daar zit misschien wel het grootste risico.
AI vertelt er namelijk niet altijd bij waar een bewering vandaan komt. Soms zijn meerdere bronnen met elkaar gecombineerd. Soms is een voorbeeld gebaseerd op een artikel dat jaren geleden is geschreven, of door iemand die een mening heeft en die verkondigt als de waarheid. Soms is een antwoord zo algemeen geformuleerd dat het wel logisch klinkt, maar eigenlijk weinig zegt.
Eén bron is geen bron
Als journalist leer je al snel dat één bron geen bron is. Je controleert feiten, zoekt meerdere bronnen op en vraagt je af wie de informatie heeft geschreven en met welk doel. Die houding is met de komst van AI nog belangrijker geworden.
Waarom weet AI niet alles?
Vraag CoPilot of ChatGPT eens hoe je een fietsband plakt en de kans is groot dat je een bruikbare uitleg krijgt. AI adviseert schrijfdokter Nora ook wat ze het beste kan doen tegen een jeukende muggenbult. Heel handig!
Maar vraag eens naar de nieuwste wet- en regelgeving of naar een medische behandeling, dan wordt het ineens een ander verhaal. De informatie die AI geeft verandert bij elke nieuwe chat die je opent. Dat zou je toch achterdochtig moeten maken? Bovendien wil je weten of een antwoord afkomstig is van een betrouwbare bron of van iemand die toevallig ook iets over het onderwerp heeft geschreven. Want niet vaccineren omdat het zo slecht voor je is, is dat feit of fictie?
Schrijf je over je eigen vak? Dan ben jij de belangrijkste bron!
Bronnen controleren! Informatie controleren! Navragen! Dat geldt eigenlijk voor alles wat je publiceert. Schrijf je een blog over belastingen? Controleer dan of de regels nog actueel zijn. Schrijf je over gezondheid? Kijk dan of de informatie afkomstig is van een betrouwbare bron en besef dan dat je teksten niet zomaar letterlijk mag overnemen.
Hoe kun je AI het beste gebruiken?
Ons advies: gebruik AI zoals je vroeger het internet gebruikte. Toen internet opkwam, riepen sommige mensen dat bibliotheken overbodig zouden worden en dat iedereen voortaan alles online kon vinden. Inmiddels weten we beter. De bibliotheek is nog steeds een belangrijke bron van informatie en nee, dat is niet ouderwets.
Internet heeft ontzettend veel gebracht, maar ook een overvloed aan informatie waarvan de kwaliteit sterk verschilt. Met AI gebeurt precies hetzelfde. En de onzin die het soms produceert wordt ook nog eens hergebruikt bij een volgende prompt die iemand stelt. Een soort Droste-effect van misinformatie, die zich steeds herhaalt en vager en vager wordt.
Gebruik AI daarom om ideeën op te doen. Laat het een eerste opzet schrijven. Vraag om alternatieven of voorbeelden. Maar blijf zelf nadenken. Stel vragen. Controleer feiten. En voeg vooral kennis toe die AI niet kan verzinnen: jouw ervaring, jouw praktijkvoorbeelden en jouw visie. Interview daar ook mensen voor. Stel vragen, luister goed en haal informatie op die nog nergens anders staat. Juist daarmee onderscheid je je van de duizenden andere teksten die met dezelfde hulpmiddelen zijn geschreven.
Waarom wil je eigenlijk niet dat iemand ziet dat je AI hebt gebruikt?
Met deze vraag komen we weer terug bij het begin van dit artikel. Waarom willen zoveel mensen eigenlijk voorkomen dat anderen zien dat ze AI hebben gebruikt? Misschien omdat een AI-tekst al snel wordt gezien als gemakzuchtig. Alsof je alleen maar op een knop hebt gedrukt en het resultaat zonder nadenken hebt ingeleverd. Misschien zijn mensen bang dat hun deskundigheid ter discussie komt te staan. Of misschien voelen ze zelf ook wel aan dat er iets ontbreekt: een eigen ervaring, een kritische blik of informatie die alleen zij kunnen geven.
Wat ons betreft hoef je het gebruik van AI niet te verbergen. Je schaamt je tenslotte ook niet voor een spellingcontrole, een zoekmachine of een collega die met je meeleest. Het wordt pas lastig als je AI het werk laat doen dat eigenlijk bij jou hoort. AI mag informatie verzamelen, meedenken en een eerste versie schrijven. Maar jij levert de eerste input, controleert of de feiten kloppen, bepaalt welke bronnen je vertrouwt en zorgt ervoor dat de uiteindelijke tekst echt iets toevoegt.
Misschien gaat het daarom niet om de vraag of iemand kan herkennen dat je AI hebt gebruikt. Veel belangrijker is de vraag of iemand kan merken dat jij nog hebt nagedacht. Is de tekst betrouwbaar? Staat er iets in wat alleen jij of jouw organisatie kan vertellen? Heb je de informatie gecontroleerd? En klinkt de tekst nog als jou? Wanneer het antwoord daarop volmondig 'ja' is, heb je AI niet gebruikt om de makkelijke weg te kiezen, maar als hulpmiddel om sneller te werken. Daar is niets mis mee.
Meer lezen over schrijven met AI?
Wil je verder lezen over hoe je AI gebruikt zonder de regie over je tekst kwijt te raken?
- In ons artikel Onherkenbare AI-teksten schrijven laten we zien hoe je voorkomt dat een tekst klinkt alsof hij rechtstreeks uit ChatGPT komt.
- Lees ook Waarom lijken AI-teksten zoveel op elkaar? Daarin onderzoeken we waarom organisaties steeds vaker dezelfde woorden en zinnen gebruiken en hoe je ervoor zorgt dat een tekst wel als jouw organisatie klinkt.
- Op onze pagina Schrijven met AI lees je meer over onze visie op AI-schrijfvaardigheid en de trainingen die we daarover geven.
- Wil je zelf aan de slag, dan vind je in het ChatGPT-handboek praktische aanwijzingen en voorbeelden.
- Met de e-learning Schrijven met ChatGPT leer je vervolgens stap voor stap hoe je AI gebruikt voor onder meer webteksten, blogs en e-mails.
